Hồi học cấp 2, mỗi chiều đi học về, thằng bạn nhà giàu hay bẻ phần tư cái bánh mỳ pate đưa cho mình. Đó là cái góc phía trên, phần nhiều là vỏ bánh, và hôm nào đi cùng với gái thì nó mua cho gái mỗi đứa 1 cái, và chẳng bẻ cho mình cái gì. Đó là khoảng năm 2005 2006. Năm 2006 ông già mình tích góp được 200tr mua mảnh đất Đông Dư, bà già vẫn đi cái dream cũ. Giờ là năm 2026, bà già đang đi cái xe tay ga mua bằng tiền đi xin năm 2007, hôm qua mang ra thì lại hỏng, lấy xe mình đi, rồi chửi mình. Ông già thì li thân sống 1 mình trong mảnh đất Đông Dư 200tr ấy, mà mỗi lần mình đến thăm, vẫn vỗ ngực tự nhận là mảnh đất này thằng lớn, từ 200tr lên hàng chục tỉ, và sự thắng lớn vĩ đại này chẳng ai có thể hiểu được. Vì không ai hiểu được nên đành ở 1 mình trong căn nhà 4 tầng.
Sự vĩ đại này, tạm gọi là sự vĩ đại của những vĩ nhân tỉnh lẻ, là di chứng của 1 quá trình lên hạng công dân. Ông bà già đã chiến thắng 1 cuộc đua, và đi từ hạng 4 hạng 5 lên hạng 3. Nói đến đây phải giải thích thêm 1 chút về cách tính hạng công dân. Hạng 4 tạm gọi là giai cấp cần lao; có công việc nhưng không có sự lựa chọn trong công việc, không có đảm bảo chính trị, không có an sinh, không có tài sản, đại diện là grab, tiểu thương, nông dân. Hạng 3 là giai cấp cổ cồn; tương tự như cần lao nhưng đã có 1 chút an sinh, 1 chút đảm bảo chính trị, có 1 chút “ổn định”, và đại điện là nhân viên văn phòng. Hai hạng này chiếm đa số, là đại diện cho giai cấp lao động, không co tài sản, ngừng tay là chết đói. Ước mơ của họ là có 1 căn nhà, 1 nơi chốn, mà nếu với tất cả sự cố gắng thì mua đc 1 căn nhà be bé, bé đến nỗi nếu đi ỉa mà không đậy nắp đóng cửa thì thối um cả nhà.
Vượt lên 2 hạng này, là hạng 1 và hạng 2, khi họ có tài sản. Công dân hạng 2 đã có nhà, có công ty, có business, đủ để họ có cái gọi là tự do. Ví dụ như 1 người có 2 3 căn nhà, thì anh ta có thể ở 1 căn và cho thuê số còn lại, cả đời chỉ việc ngồi nhà vẽ tranh. Ở hạng 2 này, con người thường đau khổ về những sự có thể khác nhau, chứ không phải bản thể của sự lựa chọn đó. Bởi vì đơn giản, 1 sự lựa chọn sai có thể đẩy họ xuống hạng 3 hạng 4, hoặc 1 sự lựa chọn đúng có thể mang họ lên hạng 1. Công dân hạng 2 luôn khao khát 1 thứ: đó là quyền lực và sự công nhận. Và đó là sự khác biệt giữa họ với tầng lớp trên cùng: Những người thực sự có quyền lực.
Với công dân hạng 1 này, tài sản của họ không đơn thuần là những tài khoản ngân hàng hay bất động sản. Tài sản thật sự của họ là con người. Những con người hạng dưới ngày đêm làm việc cho họ. Họ cai trị bằng cách ban cho công dân hạng 3 hạng 4 sự hi vọng và ảo tưởng của thành đạt, rồi dẫn dắt, lôi kéo hay đe dọa bọn hạng 2 bằng quyền lực và danh vọng. Để làm được điều này, cần phải kích động những cảm xúc mơ màng, những lí tưởng mờ ảo, đèm đẹp 1 chút, để tất cả nghĩ rằng: ta xứng đáng được nó, chỉ cần cố 1 chút nữa thôi… Những công dân hạng 1 này chính là những người tạo ra luật pháp, tạo ra đạo đức, tạo ra lí tưởng, tạo ra niềm tin và tôn giáo. Và họ sống trên những cái trên, vì những cái này là dành cho bọn ở dưới mà thôi.
Cái hay của mình là luôn lưu trữ những câu hỏi tại sao, và chấp nhận là có những câu trả lời cần mất nhiều năm. Ví dụ như từ năm 11 tuổi mình đã tự hỏi sao cuộc đời có nhiều cái không công bằng. Câu hỏi đó được mình trả lời cách đây tầm vài năm. Trừ khi trẻ con là tài sản chung của xã hội, được sinh ra ở hình thức nhân bản vô tính, thì mọi thứ đều không công bằng, và không công bằng từ giây phút đầu tiên. Và cái khó nuốt là việc chấp nhận rằng thế giới này, từ tự nhiên đến xã hội, phát triển dựa trên sự bất công bằng hoặc của sự mập mờ giữa các khái niệm đó.